Yeni Kapitalizmin İK hapları (I) : Yutunuz Canım...

Son zamanlarda Linkedin'de de gördüğümüz Babyboomers-X-Y-Z kuşaklarının avantaj ve dezavantajlarını gösteren infografikleri mutlaka incelemişsinizdir. Hatta kuşağınızla olan örtüşmeleriniz ,size ' Hımm evet ya ama şu özelliklerimiz firmalar için vazgeçilmez.Şu departmanlarda daha faydalı olabiliriz" dedirtmiş olabilir.Bu kuşakların nasıl evrildiğinin hikayesi Tümdengelimle gayet güzel rasyonelleştirilmiş.Geriye doğru olayları birleştirerek kaderin ördüğü ağlara dokunma müthiş haz veriyor olmalı.Oldukça konforlu ve risksiz değil mi ? Ne güzel her şey yerli yerine oturuyor öyle.Ehh bu araştırmalarla süslenmiş ,eğrinin doğruya karıştığı, kırmızı hap sizi mutlu ediyorsa yazıyı okumayı bırakmalısınız .Devam ederseniz sizi huzursuz edeceğim.Didiklemekten müthiş hoşlanırım... Yazık ki ben, nesil kategorizasyonun,yeni kapitalizmin ,beyinlerimize nakşettiği ve talep ettiği " Süper İşçi" profilinin , propaganda araçlarından biri olduğunu düşününenlerdenim.Bu yaklaşım elbette "mavi hap" 'ı ortaya çıkarıyor. Biraz sonra okuyacağınız düşüncelerin saçmalıklar silsilesi olması ve size "Hadi kardeş bir uyu sen en iyisi" dedirtmesi ; Üstelik haklı çıkmanız ,sizi daha da mutlu edecektir. Kaybeden ben olurum ve evet, evet... bu ilk olmayacak.Sorun şu ki ya doğru ise düşünceler. İşte şimdi ayvayı yediniz...Sevmiyorum bunu ama "ben demiştim"... Babyboomer'larla başlayalım.Üstad şöyle buyurmuş :"Şu anda baby boomer neslinin en yaşlısı 68 yaşında, en genci ise 49 yaşındadır. Bu nesil teknolojiden uzaktır, diğer bir deyişle teknolojiyi benimseyememiştir. Teknoloji yaygın olmadığı için çoğu zaman işlerini kendi kendilerine yapmak zorunda kalmış, üretmişlerdir. Bunun yanında, iş sadakatleri yüksektir. Diğer kuşaklardan farklı olarak, iş yaşamları için “çalışmak için yaşamışlardır” ifadesi kullanılabi lir.Ayrıca bu nesil için “önce çocuklarına daha sonra ise anne ve babalarına baktılar” ifadesi de kullanılmaktadır . Sadakatlilik ve kanaatkârlık duyguları oldukça yüksektir. Ülkemizin %19’unu oluşturuyorlar". Biraz daha çirkinleşip "Bu teknoloji özürlüsü moruklar hesap makinesine bile yabanidirler,abaküs ve facit kullanırlar.Fırsatları değerlendiremeyen , kuru maaşa oynayan bir nesildi.Ama Allah için beygir gibi çalışırlardı.... nedense. Hayatın kıymetini bilmediler.Sığır gibi yaşadılar.Zamda istemezlerdi,isteseler yapardık. Geçiyor neyse...Bize heryer Google oh be" diyebilirlerdi . Onlar bizim "Babamızdı,Annemizdi,Ablamızdı,Abimizdi"'.Gerçekten gözlerim dolarak yazıyorum.İşkoliklermiş ; Onlar çok çalışırdı ve hala öyleler burası doğru ...Bizim için...Yemediler yedirdiler içmediler giydirdiler okuttular,dükkan devrettiler,iş öğrettiler,bizi kendilerinden çok sevdiler...Erdemliliği,çalışkanlığı adil olmayı ,yardımseverliği ve mütevaziliği öğütlediler.Gücün zehirini ,Tepeye çıkarken rastladıklarımızı inerkende görebileceğimizi hikaye ettiler.(Yazar Notu : Bazılarına adam olma sanatını çift dikiş anlatmalıydılar onlara teessüf ediyorum.Umarım bizde bunu tekrarlamayız.Amin) Hata yaptığımızda belki haddinden fazla kızdılar çünkü "onlarsız" hata yaptığımız zaman karşımızda kendileri kadar merhametli birinin olmayacağını biliyorlardı.Hata, mutlaka dersini bir kere anlatan öğretmen olmalıydı... Günümüzde bile mesai saati bitiminde göz ucu ile "Aa herife bak saat 18:00 oldu vınnladı diye arkasından söylenilen iş yerleri yok mu?" OECD rakamlarına göre Türkiye haftalık 45 saatle birinci değil mi oda resmi olanı.İlave mesaileri var bunun... hiç girmeyelim...Çünkü onlara iş yerinden geç çıkmanın ve bununla ilgili bir şey istememenin " yaşamak" için elzem olduğu öğretildi.Bazı yerlerde o kadar yükleme yapıldıki adam işini bitirmek için gönüllü kaldı. Çünkü hık dese performans kartı çıkacaktı karşısına...Adamlar standartları koymuş canım.İş yerine erkenden gelen ve geç çıkan makbuldur bizde.Bu sayede Dünya markaları üretebildik , kalitemize ve ürettiğimiz teknolojiye yedi düvel hayran oldu.Feci çalışırız biz.Bu bir kuşak meselesi değil bu çalışma standartlarını nasıl ve ne şekilde koyduğunla ilgili mesele,bizde olduğu üzere hep informal.Biraz gösteri, yönetici veya patron tatmini temelli. Çalışan babyboomerlar bu standartları kendileri mi koydu yoksa...Neden bu kadar mazoist olabildiler Allahım. Cumartesileri hala gerekli gereksiz çalışılan bir sürü şirket var çünkü 45 saati cumaya kadar dolduramıyor garipler...5 saati maaşından keselim deseler ne olur.Bilmem,ben verirdim...Hafta içi 1'er saat fazla çalışın bari servistir, yakıttır tasarruf yapın.Yaratılan katmadeğerden daha fazlası cebe kalır. Sizce bu davranış kalıpları ve algılamalar mutasyona uğramış karakter tezahürü müydü? Koca bir nesilden bahsediyorum.Evet mi?Benim psikoloğa gözükmem gerekiyorsa bunu daha önce yapmıştım... Hadi biraz ihtiyarların teknoloji düşmanlığından bahsedip gerisini ikinci yazıya bırakalım. Şu an kullandığımız son versiyon cihazları,yazılımları çoğunlukla kim icat etti.Bill Gates,Steve Jobs X veya Y kuşağı mı? İkiside 1955 doğumlu. Nesillerden bahsetmiyor muyuz.Şurada haklı olursunuz küçük bir yüzdesi utangaçtır öğrenmek ister ama söylemez.Bunu kullanmamakla , dışa vurur ama teknolojiye uzak diyerek genellemek ayıp olmuyormu yahu.Bazılarınınsa temel ihtiyaçları hariç raporlamalarını x veya y kuşağı zaten yapmakta çünkü derleyici değil, karar verici,denetleyici,mentor neye göre karar vereceğini denetleyeceğini size söyleyen veya size ürettiren konumunda... Teknoloji tüketimi , sosyal medya kullanmanın içine sıkıştırılmamalı. Bunlar bambaşka ihtiyaçların ve bozunmaların getirdiği kendini ifade etme , bağlantı kurma mecraları. Kullanmakla modern falan olmazsınız ,kullanmayınca arkaik olmazsınız. Geçmişte sosyalleşmenin farklı metodları vardı.Gelecekte de bundan farklı olacak.Ve siz belki hala facebook daha cazipti diyeceksiniz. Linkedin gibi yerlerde hiç babyboomer yok mu ? Elbette var hemde çok kıymetli insanlar. DanoneSa da çalıştığım yıllarda Rahmetli Yıldırım abi vardı.Koca fabrikanın üretim planlaması , forecasting onun sorumluluğundaydı.Visual basic ve makro öğrenmek için gözünün içine bakardık.Neden genelleştiriyoruz . İlk bilgisayar ENIAC'tı . 1941'de yapanlar BB jenerasyonunu imal eden "Sessiz Kuşak" mış ki buna girersek çıkamayız.167 m2 lik bir alanda 30 ton ağırlığındaydı.Son bilgisayar 2013'te duyurulan D-Wawe X2 quantum işlemcilidir ve küçük bir oda büyüklüğündedir.Doğru okudunuz.Google satılan şirketin CEO su Vern Brownel,Google'ın proje yöneticisi John Martinis siyah kuşak mı diye düşündünüz evet onlarda BB. Feng-hsiung Hsu Deep Blue'yu IBM çatısında geliştirdi.Hani ustalarla satranç oynayan. 1955 Çorum doğumludur.Peki tamam Taiwanlı, sizi kandırmak zor olmalı. Popüler kültürde teknolojiden anlaşılan en çok bilgisayar maharetleri olduğundan burada takıldık.Yoksa Mimarlık,Mühendislik,Tıp gibi alanlardan yüzlerce örnek çıkar.Siz hiç BB grubundan bir doktorun tomografi , ultrason falan çok sıkıcı ben sadece röntgen ve stetoskop ile hallederim dediğine şahit oldunuz mu? Veya bir mimarın bu autocad beni çok kastı şu cetveli verir misin evladım dediğini.Gemi kaptanlarının navigasyonlarını kapatıp mini dürbünü ile kutup yıldızını aradıklarını,Parmaklarını emip rüzgara tuttuklarına denk geldiniz mi? Teknolojiyi üretmeyi çok sevdik ama kullanmak zul geliyor diyorlar yani.İyiki etrafta ilk başlarda bocalayan bir iki abimize şahit oldunuz.Olamaz mı? Dünyanın en önemli teknolojilerini yöneten, talep eden yaratan kurumu hangisi.Google , Apple, Microsoft hayır hayır. NASA , bugün kullandığımız çoğu şeyi ya başlattırmış veya başlatmışlardır.Kaç kişi çalışıyor NASA'da . Tam 16900 kişi.Senior Executive kaç kişi..... 387 . Tabloya bir gözatın.Kıdem durumuna göre kuşak belirlemeye çalıştım mutlaka sapma vardır ama tabloyu değiştireceğini düşünmüyorum. Yani istihdam edilen 5 yıldan az kıdemi bulunan 22 kişinin yaş grubunun 60-70 olma ihtimali düşük. Kesin bilgi için Google'a Nasa workforce yazın ve cube 'e girin. Karşınıza IBM Cognos çıkacak dibine kadar öğrenebilirsiniz.Teknik şirket İK'larına özellikle tavsiye edilir. Bu kadarda şeffaf olunurmu yahu.Parayla bu kadar araştırma satın alamazsınız. Sizin şirketinizin durumu, bu perspektiften nasıl acaba ? . Kıdem Personel Sayısı Kuşak Ağırlık % 40 + 8 BB 24% 35-39 20 BB 30-34 66 BB 25-29 121 X 51% 20-24 53 X 15-19 24 X 10-14 44 Y 25% 5-9 29 Y -5 22 Y Toplam 387 Teknoloji diyorum NASA diyorum. Senior executive istihdamının %24' ü Babyboomer.70 yaş çalışan nüfusu 257 ve bunun 5'i senior executive.70 üstü varsa Galileo falandır.Geri kalan 252 kişi uzay mekiğinin civatalarını sıkmıyor herhalde.Bu ideal bir dağılım mı ?.Bilmem.Ama NASA'nın olduğunu biliyoruz. Türkiyede özellikle beyaz yakalılarda 40 'ın üstündekiler risk grubunda.Emekli olabilirlerse kurtulucaklar Firmalar istihdam açısından maksimum 35 yaş'a kilitlendikleri için bir süre sonra Y ve Z kuşağı da kabus yaşayacak.Şu dönem iş değiştirme teşvik edildiği ve rahat kısa listeye girildiği için sorun yok amma ya sonra ? Emekliliğinize daha 30 sene var canlarım.Genç nüfusun yaşam enerjisine doymayan Nosferatu'nun işi bittiğinde plaza duvarlarında sadece çığlığınız yankılanacak. Ahahahaha ...Tamam bu kötümser tabloyu değiştireceğim.X'lere güvenin biz nesil satmayız. Baştan söylemem gerekti ama buraya kısmet oldu.Bizim ağzımızı yayarak söylediğimiz babyboomers jenerasyonun orjinali Amerikadan ve II. Dünya savaşından sonra devlet teşviği ile gerçekleştirilen nüfus artış planının ürünü olan çocukları ifade ediyor.Biz girdik mi harbe...Hayır...Devlet teşvik falan verdi mi? Hayır. Şimdilerde veriyor yani Baby boomers'dan bahsedeceksek. 3 çocukta Anne'ye 1300 TL olması lazım ortalama 52 paket bebek bezine tekabül eder.Adam başı 17 paket 2-3 ay devlettensiniz.Promosyon etkisini göreceğiz. Bizimkilerden bir kısmının çağdaşları ile paylaştığı rock'n roll , twist , imagine falan olabilir.Onun dışında çoğu acı gurbet Alamanya yollarına düştü.Bir kısmı ideoloji savaşlarında yara bere aldı; Hayatları karardı.Alamanya'ya gidemeyen Ankara'ya İstanbula geldi.Öyle ekonomik patlamanın çocukları değildi hiçbiri .Darboğazlar,kıtlıklar,krizlerin, örtülü, açık savaşların tam ortasında serpildiler.O yüzden üzerimize titreyip durdurlar...%19 ' şöyleymiş böyleymiş.Hasta ediyorsunuz beni. Peki aslında ne demek isteniyor BB nesli üzerinden X'e ve Y'ye.X üzerinden Y ve gelecekteki Z'ye subliminal veya direkt paketler neler acaba... Yeni kapitalizmin en kıt kaynağı finansman,teknoloji , İK falan liste başı değil. Bir numaralı kıymetli kaynak "Zaman". Evet " En kısa zamanda karlılığı arttırmak". 5-7-10 seneler çok uzun. Mümkünse yarın , yarın değilse yarına en yakın zaman dilimleri.Hemen... Tüm dizayn buna göre şekilleniyor.İş ilanlarına bakın neler bekleniyor. BB'lerle bilinçlere yazılan mektup. 1. Teknolojiyi benimsememiştir. ( Teknoloji iyi bir maliyet düşürme metodu, hem iş saatlerinden kazanırım.Hem birim maliyetlerini düşürürüm.Evet yanımda çalışıyorsun ama aynı zamanda tüketicimsin bunları kullan hem seni çalıştırırken hem sana satarken zinciri çevirebilmeliyim.Sermayenin kar üretme hızı senin alışkanlıklarından geçer. 24 saat emrimde olmalısın.Mail atabilirim sana geceleri.Telefonunu kapatma sakın.Sadece geçen yaz ne yaptığını bilmek istemiyorum. Akşamlarıda ne yaptığını bileceğim. Aklının köşesinde hep ben olmalıyım.O saatler senin dinlenme saatin değil bana tekrar gelirken tazelenme saatin.Yıllık , Aylık toplantılarımızı hafta sonuna sıkıştırırız.Biz birlikte mutluyuz ve ekibiz değil mi? 2.Sadakat duygusu gelişmiştir. ( Senden bunu beklediğimi söylüyorum.Seni kaybetmek istemiyorum....Umurumda değilsin aslında sana olan sadakatim benim verimlilk ilkelerimin göstergelerine bağlı.Senin yaşın,kariyer planın ve taleplerin benim gizli gündemimle eşleşmeyecekse.Üzgünüm dışarıda çok arkadaşın var.Hem fırsatta çok biliyormusun.Sen fırsatları seversin sever .Y sin sen.Yoksa alpha mıydın Üff Katolik nikahı kıymadık ya. Bugün ABD'de bile standart bir beyaz yakalının kariyerinin sonuna kadar en az 10 iş değiştireceği öngörülmekte.) 3. Kanaatkardırlar ( Bize aç adam lazım,Hırslı,Yırtıcı yani Roarrr.Neden biliyor musun.Ben sana karşı kanaatkar değilim.Hep çıtayı yükselteceğim. Senden tatminim azalan bir eğri olacak ve sen bu eğriyi artan doğruya çevirmek için saldıracaksın.Kendini geliştirmelisin, bana "yararlı olacak" şekilde .Bunu finanse edebilirim.Ünvanlar bekliyorum senden, CV'in hep parlak olmalı, geliştiğini bana hissettirmeli.Bitmeyen bir imtihandasın hiç bitmeyecek.Kemik sesleri duymak istiyorum.Evet seni hemen müdür yapabilirim.) 4. Çalışmak için Yaşama ( Yaşamak içinde çalışma, İzin verirsen bunu ben yönetirim. Otellerde toplantılar,Bonus seyahatler,Hediyeler.Yıllık iznini erken rezervasyonla hallet .Gör Dünyayı.Şımart kendini.Fakat fazla şımarma tabii ben yaşayarak çalışmanı istiyorum.Yani ikisi ayrı şeyler değil kuzum.Beni tüketmede neyi tüketirsen tüket egosal enerjini olumlu kullan.(Kendini tüketirsen ne olacağını biliyorsun söylemiş miydim) Mavi hap etkisini göstermeye başladıysa biraz ara verelim.II. kısım daha heyecanlı olabilir.Aslında sadece güzel çocuklarımız için bir şeyler karalıyorum. Büyüklerimize de saygı duruşu olsun.Korkmayın gomonist olmayacaksınız.Sürç -i lisan ettiysek affola.